Krijg grip en regie door met de 'backbone' van je bedrijf te werken

Als er íets heerlijk is aan zelfstandig ondernemerschap, is dat je de vrijheid hebt te doen en laten wat je zelf wilt. Geen verantwoording af te leggen over je plannen aan management of directie. Wat je wilt doen, kan je ook direct doen. Er is niemand die je tegenhoudt. Nobody. It's all yours!

Als alles kan en alles mag, is het soms ook overweldigend. Wat is mijn volgende stap? Waar moet ik beginnen? Wat is nu de beste keuze? Daarom is het verstandig om bepaalde kaders aan te brengen. Ze zorgen voor houvast op momenten van twijfel, onzekerheid en voorkomt wellicht chaos. 

Je business model is de blauwdruk van je strategie en geeft weer hoe je waarde creëert, levert én behoudt. 

Het Business Model Canvas is een multifunctionele tool die voor elk type onderneming uitermate geschikt is om die backbone van je bedrijf te definiëren. Als zelfstandig ondernemer heb jij toch ook graag zélf de touwtjes in handen? Na vandaag weet jij hoe!

Door het Business Model Canvas te gebruiken krijg je eenvoudig grip op je huidige situatie en neem je meer regie over je toekomst.

In dit artikel deel ik de basis van het Business Model Canvas met je. 

Wat is het Business Model Canvas?
Waarom is het Business Model Canvas belangrijk voor je?
Hoe helpt het Business Model Canvas je?
Wat is het verschil tussen een business model en een verdien model?
Wanneer gebruik je het Business Model Canvas?
Wat heb je nodig om er mee te werken?
Waaruit bestaat het Business Model Canvas?

Klik op een van de vragen en ‘spring’ in het artikel direct naar de informatie over het specifieke deel. Lees je dit voor de eerste keer, dan raad ik je aan het geheel te lezen. 

Wat is het Business Model Canvas?

Het Business Model Canvas is een manier om je business model weer te geven. Het is letterlijk een businessplan op 1 A4tje. Het Business Model Canvas helpt je als zelfstandige op een systematische en holistische manier naar je bedrijf te kijken en voorkomt dat je blijft hangen in de details. Complex made easy.

Het boek Business Model Generatie* van Alexander Ostenwalder geeft alle detailinformatie over het werken met het Business Model Canvas. 

Het Business Model Canvas biedt een goede structuur die voor houvast zorgt. Met deze tool kan je teruggaan naar de basis van je bedrijf en van daaruit nieuwe stappen definiëren. Dit geeft je duidelijkheid en richting. Weten wat je wilt en hoe je het bereikt.

Als je (nog) niet gewend bent met een strategische bril te kijken naar je bedrijf, is het Business Model Canvas de meest eenvoudige tool om de eerste stappen te zetten. Daarnaast is het een tool die je op elk moment van je onderneming kunt inzetten en voor elk type vraagstuk. Daarover later meer in dit artikel.

Waarom het Business Model Canvas gebruiken?

Het Business Model Canvas geeft specifiek de backbone van je bedrijf weer. Het is een generieke tool die voor elk type business te gebruiken is. Ongeacht omvang, sector of ervaring.
Dé valkuil voor zelfstandig ondernemers, die later in hun carrière kiezen voor ondernemerschap, is te weinig kijken naar de strategische kant van hun onderneming. Het Business Model Canvas verlaagd de drempel om strategisch naar je bedrijf te kijken. Door je strategische bril op te zetten ga je werken áán je bedrijf, in plaats van ín je bedrijf. Door de tool te kennen én te gebruiken vergroot jij jouw zelfredzaamheid en zit je stevig ‘in het zadel’. Je werkt met vertrouwen aan je toekomst.

Je weet wat de belangrijkste zaken in je bedrijf zijn en hoe die aan te scherpen. Je kent de vragen die je helpen vanuit jezelf de gewenste beweging creëren.

Hoe helpt het Business Model Canvas je?

De structuur van het canvas zorgt ervoor dat je álle belangrijke elementen van een succesvol opererend bedrijf overziet. Niets meer. Niets minder. Geen onnodige ballast, zodat jij je richt op de kern van je onderneming.

Door jezelf de juiste vragen te stellen en de verbanden te zien van de elementen, breng jij in kaart waar je bedrijf nu staat. Of waar je bijvoorbeeld naar toe wilt groeien. 

Dit is belangrijk bij het starten van je bedrijf, maar ook later om bij te sturen, verbeteringen door te voeren enzovoort. Zo kan het canvas je ook helpen bij het starten van nieuwe projecten om de juiste kaders te stellen. Dit maakt het gedurende het project eenvoudiger om prioriteiten te stellen en keuzes te maken.

Door het overzicht dat je creëert in het canvas, heb je direct meer inzicht in wat er speelt. Verbanden tussen de verschillende onderdelen zijn direct zichtbaar, wat er voor zorgt dat impact van keuzes ook helder worden.

Je kunt gestructureerd werken aan de toekomst van je onderneming en de verbeteringen die je wenst. Ontdek welke je volgende stap moet/kan zijn en wat je er voor nodig hebt om die te zetten.

Wat is het verschil tussen een business model en verdien model?

Vaak wordt een business model verwart met een verdien model. Een verdienmodel is de manier waarop de cashflow van je bedrijf gaat. Dit kan je uit het Business Model Canvas filteren, door in te zoomen op alleen kostenstructuur en inkomstenstromen. Het is uiteraard van belang dat dit in balans is en doorslaat richting meer inkomsten dan kosten (lees: winst!). Wat je daar precies voor nodig hebt, wat je doet en hoe je meer waarde creëert, dat vind je terug in het gehele business model.

Wanneer gebruik je het Business Model Canvas?

Op elk moment kan je deze tool inzetten om je verder te helpen in de ontwikkeling van je onderneming. Hierbij deel ik er 10 met je.

1. Strategie: waar wil je naar toe groeien? Wat moet er precies gebeuren om dat te realiseren? Welke elementen spelen hierin een rol? Wat is al goed en welke zaken zal je moeten aanpakken?

2. Referentie voor kansen: als jij jouw business model helder hebt, is keuzes maken eenvoudiger. Past deze kans of keuze bij jouw business model? Als wel, dan zeker aanpakken! Als niet, wat is het verschil/wat is de kloof? Wil jij jouw business model nu veranderen? Of laat je het bij het huidige model?

3. Portfolio: als je meerdere (type) producten aanbiedt, dan kan je voor elk type product een Business Model Canvas invullen. Hierdoor zie je overlap, verschillen en krijg je inzicht in wat je eventueel efficiënter kunt doen. Of beslissen iets niet meer te doen, omdat andere producten/diensten relatief meer opleveren.

4. Innovatie, ontwikkeling van nieuwe kansen: welke kans wil je onderzoeken? Hoe ziet het business model er van die kans uit? Ontwikkel dit en test dit in de markt. Schaaf bij waar nodig, of delete als alsnog blijkt niet juiste kans te zijn.

5. Nieuwe producten/diensten: als je meerdere ideeën hebt helpt het canvas je bij het maken van de keuze. Bepaal wat voor jou belangrijk is voor je keuze. Wil je snel kunnen lanceren? Kijk je naar mogelijkheden verder in de toekomst? Wil je geld investeren? Creëer per idee een canvas en ontdek welk idee het snelst/goedkoopst/eenvoudigst te realiseren is.

6. Verbeteringen in verdien model: hoe is de verhouding kosten en inkomsten? Wat levert relatief meer op? Welke stappen kunnen gezet worden ter verbetering hiervan? Andere producten/inkoop/activiteiten?

7. Stoppen: wat ga je niet meer doen? Als de 24/u in de dag te weinig is en/of je je business efficiënter in wilt richten, kan het canvas je helpen de keuzes te maken. Wat levert elk product/dienst op? Wat moet je per product/dienst investeren aan tijd/geld/middelen om te kunnen verkopen? Bij welk product/dienst is dit het meest uit verband? 

8. Scenario planning: wat als je in het ene element iets verandert, welk effect heeft dat op de anderen? Als je een partner verliest, wat is de impact op de rest van het business model? Als je een activiteit niet meer wilt/kunt doen, wat is het effect op je kosten? Je inkomsten? De waarde die je levert?

9. Toekomstplanning: naar welk type model wil je toegroeien? Wat zijn de verschillen t.o.v. Je huidige model? Welke stappen kun je zetten om uiteindelijk daar te komen?

10. Last but not least: Risico opsporen: Van wie ben je te afhankelijk? Wat als een partner stopt? Wat als je een bepaalde activiteit niet meer kunt doen, door ziekte bijvoorbeeld? Hoe zijn de inkomstenstromen verdeeld over de verschillende producten/diensten? Wat als je de grootste inkomstenbron verliest, wat houd je over?

Wat heb je nodig om er mee te werken?

Je hebt in basis alleen een A4tje, een pen en enorme nieuwsgierigheid nodig om werkelijk met het canvas aan de slag te gaan. Door alle belangrijke bouwstenen van je bedrijf in oogopslag te hebben, zal je niet voor verrassingen komen te staan als je hier bewust mee om gaat. Op elk moment, met elke vraag kan het Business Model Canvas je helpen de juiste antwoorden te vinden om je bedrijf verder te ontwikkelen. Dat maakt deze tool zo fantastisch!

Hoe zit het Business Model Canvas in elkaar?

Met het Business Model Canvas wordt een business model beschreven in 9 basis bouwstenen, die de logica laten zien van hoe een bedrijf geld wil gaan verdienen. De 9 bouwstenen omvatten de vier hoofdgebieden van een onderneming: klanten, aanbod, infrastructuur en financiële levensvatbaarheid.

Het Business Model Canvas kort beschreven:

Met jouw bedrijf bedien je een of meerdere klantsegmenten. Je streeft ernaar problemen van klanten op te lossen en je wilt van waarde zijn voor je klanten. De waarde die je levert aan je klanten wordt geleverd via communicatie, distributie- en verkoopkanalen. Je bouwt relaties op met je klanten en onderhoud deze. De inkomstenstromen zijn het resultaat van je waarde die je met succes aan je klanten hebt aangeboden. Key resources zijn de dingen die je nodig hebt om je waarde te leveren én te behouden. Dit doe je door specifieke kernactiviteiten uit te voeren. Je hebt partners die je helpen je waarde te leveren. Soms besteed je zaken uit of je koopt wellicht iets in. Uiteindelijk ligt er een kostenstructuur aan ten grondslag. 

Download hier het canvas en houd deze bij de hand bij het doornemen van de bouwstenen. De informatie hieronder is algemeen. Ik help je graag op weg om dit toepasbaar te maken op jouw specifieke situatie.

Klantsegmenten
Voor wie creëer je waarde? Wie zijn je belangrijkste klanten? 
Deze bouwsteen definieert de verschillende groepen mensen of organisaties die je wilt bereiken en bedienen. Klanten vormen het hart van elk business model. Zonder (winstgevende) klanten kan geen enkel bedrijf lang overleven. Om klanten beter tevreden te stellen kan je ze groeperen in verschillende segmenten met gemeenschappelijke behoeften, gemeenschappelijke gedragingen of andere attributen. 
Een business model kan een of meerdere grote of kleine klantsegmenten definiëren. Je zult een bewuste beslissing moeten nemen over welke segmenten je gaat bedienen en welke segmenten je gaat negeren. 

Waardeproposities
Welke waarde lever je aan de klant? Welk probleem van je klanten help je oplossen? In welke klantbehoefte voorzie je? Welke bundels van producten en/of diensten biedt je aan elk klantsegment?
Hierin beschrijf je de producten en diensten waarmee je waarde creëert voor een specifiek klantsegment. Het kan dus zijn dat je voor elke klantsegment een andere waarde biedt. Jouw toegevoegde waarde is de reden dat klanten jou kiezen boven een ander. Je waarde lost een probleem op of voorziet in een bepaalde behoefte. 
Waarden kunnen kwantitatief zijn, zoals prijs, snelheid of service. Of waarden zijn kwalitatief, zoals ontwerp en ervaring.

Kanalen
Via welke kanalen willen jouw klantsegmenten worden bereikt? Hoe bereik je ze nu? Hoe zijn de kanalen geïntegreerd? Welke werken het beste? Welke zijn bv kosten efficiënt? Hoe passen ze bij de klantroutines?
In de bouwsteen Kanalen beschrijf je hoe je met je klantsegmenten communiceert en ze bereikt om je waarde te kunnen leveren. Communicatie-, distributie en verkoopkanalen vormen het raakvlak van je bedrijf met je klanten. Ze zijn raakpunten met klanten die een belangrijke rol spelen in de klantervaring. Kanalen kennen vijf verschillende fasen: Bekendheid, evaluatie, aankoop, aflevering, after sales. Elk kanaal kan enkele of al deze fasen omvatten. We kunnen een onderscheid maken tussen directe en indirecte kanalen, en tussen eigen kanalen en partnerkanalen. 

Klantrelaties
Wat voor soort relatie verwacht elk van de klantsegmenten dat je met ze zal aangaan en onderhouden? Welke klantrelaties ben je al aangegaan? Hoe duur(zaam) zijn ze? Hoe zijn ze geïntegreerd in de rest van je business model?
Deze bouwsteen beschrijft de soorten relaties die je aangaat met specifieke klantsegmenten. Je zult voor jezelf moeten vaststellen wat voor soort relatie je wilt aangaan met elk klantsegment. Relaties kunnen uiteenlopen van persoonlijk tot geautomatiseerd. 

Inkomstenstromen
Voor welke waarde zijn je klanten echt bereid te betalen? Voor wat betalen zij op dit moment? Hoe betalen zij op dit moment? Hoeveel draagt elke inkomstenstroom bij aan de totale inkomsten?
Inkomstenstromen is de cash die je genereert uit elk klantsegment. Als klanten het hart van je business model vormen, dan zijn de inkomstenstromen de slagaderen. Een business model kan twee verschillende soorten inkomstenstromen omvatten: eenmalige inkomsten en terugkerende inkomsten. Je kunt inkomsten genereren door producten/diensten te verkopen, gebruikersfee, abonnementsgelden, uitlenen/huren/leasen, licentieverlening etc. 

Key resources
Welke key resources vereist je waardepropositie? En de distributiekanalen? Je klantrelaties? En niet te vergeten je inkomstenstromen?
De bouwsteen key resources beschrijft de belangrijkste assets die nodig zijn om te zorgen dat een business model werkt. De resources maken het mogelijk om een waardepropositie te creëren en te bieden, markten te bereiken, relaties te onderhouden en je inkomsten te verdienen. Afhankelijk van het type business model zijn verschillende key resources noodzakelijk. Ze kunnen fysiek, financieel, intellectueel of menselijk zijn. Je kunt ze bezitten, leasen of inkopen bij je partners.

Kernactiviteiten
Welke kernactiviteiten vereist je waardepropositie? En de distributiekanalen? Je klantrelaties? En je inkomstenstromen?
Je kernactiviteiten zijn de belangrijkste dingen die je moet doen om te zorgen dat je business model werkt. Dit zijn de belangrijkste acties die je moet ondernemen om met succes te ondernemen. Net als key resources zijn ze nodig om een waardepropositie te creëren en te bieden, markten te bereiken, relaties te onderhouden en je inkomsten te genereren. Ook hier is het type afhankelijk van je business model. Denk aan productie, dienstverlening of platform/netwerk achtige activiteiten. 

Key partners
Wie zin jouw key partners? Wie zijn je belangrijkste leveranciers? Welke key resources haal je bij je partners? Welke kernactiviteiten voeren deze partners uit?
De bouwsteen key partners beschrijft het netwerk van leveranciers en partners die zorgen dat het business model werkt. Je kunt om allerlei redenen partnerschappen aangaan. Optimaliseren en schaalvoordelen halen, beperken van je risico en onzekerheid of bijvoorbeeld voor het binnenhalen van specifieke resources en activiteiten. 

Kostenstructuur
Wat zijn de belangrijkste kosten die inherent zijn aan je business model? Welke key resources zijn het duurst? Welke kern activiteiten zijn het duurst?
De kostenstructuur geeft alle kosten weer die gemaakt moeten worden om je business model te kunnen laten werken. Het creëren en leveren van waarde, het onderhouden van klantrelaties en het genereren van inkomsten brengen allemaal kosten met zich mee. Vanzelfsprekend moet in elk business model de kosten tot het minimum beperkt worden. Maar lage kostenstructuren zijn voor sommige business modellen belangrijker dan voor anderen. Het kan daarom nuttig zijn een onderscheid te maken tussen kosten en waarde gestuurde business modellen. Het leuke is, veel business modellen vallen ergens tussen deze twee uitersten in. 

Nu je alle elementen van het canvas kent is het natuurlijk tijd om te kijken naar je eigen onderneming. Download het canvas en begin met het invullen van je huidige business model. Raak niet gefrustreerd als het niet direct in één keer soepel loopt. Het lijkt op een invuloefening, maar dat is het niet altijd. Soms ben je nog niet heel bewust van enkele elementen. Geef jezelf de tijd.

Boek een training of strategische sessie en laat me je verder op weg helpen. De komende tijd zal ik meer artikelen delen over het werken met deze tool. Schrijf je in en je ontvangt automatisch de nieuwste artikelen in je inbox.

Werk je met het canvas en heb je een concrete vraag? Stel deze dan hieronder in de comments. Ik reageer altijd binnen enkele dagen. 

* affiliatie link, lees er hier meer over.